Eğirdir Gölü Beyşehir Gölü’nden sonra ülkemizin ikinci büyük tatlısu gölüdür. 478 Km 2 büyüklüğündeki ki gölün ortalama derinliği 6-7  m. olup, en derin yeri 18 m. dir. Kurak geçen 2007 yılında Beyşehir Gölü önemli ölçüde çekilmiş ve Eğirdir Gölü Türkiye’nin en büyük gölü konumuna gelmiştir. Bu da gölün sağlam bir su bütçesine sahip olduğunun göstergesidir.

                        Türkiye’nin pek çok doğal gölü ve baraj gölünde olduğu gibi Eğirdir Gölü de tarım alanlarını sulanması, içme suyu, balıkçılık,enerji elde edilmesi ve turizm amaçlı kullanılmaktadır. Ama ne yazıkki bu çok amaçlı kullanımda sektörler arasında işbirliği olmadığından birbirleri üzerindeki etkileri bilinmemektedir. Bu durumun başlıca nedeni ise

yeterince araştırmanın olmamasıdır.

EĞİRDİR GÖLÜ BALIKÇILIĞININ DÜNÜ VE BU GÜNÜ

1950 ‘li yıllarda Prof. Kosswig tarafından yayınlanan Eğirdir Gölü balıkları listesinde hiçbiri etobur olmayan 10 balık türü yer almıştır.

1955 yılında göle, ekonomik önemi olmayan balık türlerinin imha etmek suretiyle golü daha verimli hale getirmek için, 10 bin adet etobur ve yırtıcı bir balık türü olan sudak yerleştirilmiştir.. Sudakla balıklandırmayı takip eden yıllarda zengin bir besin ortası içerisinde sudaklar hızla çoğalarak sazan dışındaki balık türlerini yok  etmişler ve bunun sonucu olarak;

1960’lı yıllardan İtibaren Eğirdir Gölü'nde ekonomik değeri yüksek olan kerevit ve sudak avcılığına başlanılmıştır Daha sonraki yıllarda göl balıkçıları merkezi Isparta da bulunan Goller Bölgesi Kooperatifler Birliğine bağlı 27 adet kooperatif kurmak suretiyle teşkilatlanmışlardır. Eğirdir ilçesinde 8, Senirkent' 'te 7, Yalvaç'ta 7, Gelendost ’ta 5 olmak üzere  adet kooperatifin kayıtlı üye sayısı 2000 kişiye çıkmıştır.

1980' i i yılların ortalarına kadar Eğirdir. Golü Türkiye’de tamamına  yakını  ihraç  ürünü  olan  kerevit ise sudak balığının en fazla  avlandığı göl olması bakımından, ekonomik içsu ürünle­rinin üretimi ve ihracatında hep birinci sırada yer almıştır.

1983 yılında golden 2070 ton kerevit., 300 ton sudak. 120 ton sazan avlanmış ve   bunların Avrupa ülkelerine ihracatından 8 milyon dolar döviz geliri elde  edilmiştir. Türkiye'nin Deniz  ürünleri de  dahil olmak üzere 1983 yılı toplam  ihrcaat gelirinin 1/3’dür.

1985  yılı kerevit av sezonunun açılısı ile birlikti Eğirdir Gölü'nde özellikle kerevit  üretimi ve ihracatı ile ilgili yukarıda açıklanan durum kerevitlerde hızla yayılma özelliği gösteren bulaşıcı ve tahripkar bir haftalığın görül meye başlamasıyla şaşırtıcı bir şekilde değişmiş ve l985 yılında kerevit istihsali 10 tona düşmüş ve Eğirdir  Gölü kerevit avcılığına kapatılmıştır.

2000’li yıllara gelindiğinde gölde hastalığa direnç kazanan kerevitlerde tekrar çoğalma meydana geldiği görülmüştür. 2000-2005 yılları arasında gölde 500 tekne ile faliyet gösteren 1200 balıkçı, yılda ortalama 300 - 500 ton arasında kerevit avlamışlardır. Yine bu yıllarda gölle sonradan tanıştırılan havuz balığı ve gümüş balığı avcılığı yapılmıştır.

2005 yılı ve sonrasında; kerevit ve sazan popülasyonunda azalma görülmüş, sudak popülasyonu  ise çökmüştür. Bunun sonucunda,

  2008 Ağustos ayında Tarım Bakanlığınca yayımlanan  2008-2012 su ürünleri tebliğine göre Eğirdir Gölü 4 yıl süreyle ekonomik su ürünlerinin  (sazan-suda-kerevit) avcılığına kapatılmıştır. Zararlı tür olan gümüş ve havuz balığı yasak kapsamı dışında tutulmuştur. 

SORUNLAR

            Göl çevresinde bulunan 3 milyon adet elma ağacından yılda ortalama 600-700 bin ton  elma yetiştirilmektedir. Bu yetiştiricilik esnasında haşerelerle mücadele için yılda en az 10-15 defa ilaçlama yapılmaktadır. Sadece  Gelendost ilçesinde göle sıfır 800 bin  adet elma ağacından yılda 200 bin ton elma üretilmektedir. Isparta ilinde bu yetiştiricilik sırasında      30-40 bin ton civarında kimyasal gübre ve 400-500 ton civarındada zirai mücadele ilacı (pestitit)  kullanılmaktadır.

            İlaçlamada  kullanılan alet ve tanklar gölde yıkanmakta ve boş ilaç kapları rastgele göle ve su kanallarına atılmaktadır. Bütün bunların sonucunda pestititlerin yer altı ve yer üstü suları ile göle ulaştığı bilinmektedir. Nitekim TÜBİTAK’ın desteklediği ODTÜ. Ve Eğirdir Su Ürünleri Araştırma Enstitüsünün ortaklaşa yürüttüğü, bir araştırma projesi ile TÜBİTAK-MAM (Marmara Araştırma Merkezi) tarafından devam etmekte olan diğer bir araştırmaya göre Eğirdir Gölünde yaşayan sudak, sazan balıkları ile kerevit etinde, sedimande (göl dibindeki çamur) ve sedimanı kaplayan makrofit ( göldeki bitki) lerde birikim yaptığı tespit edilmiştir. Bu oldukça tehlikeli ve riskli bir durumdur.

            Isparta  Valiliği başkanlığında hazırlanan ve Çevre Bakanlığı, Ulusal Sulak Alanlar Komisyonu (USAK) tarafından 2007 yılı mart ayında onaylanın “Eğirdir Gölü Yönetim Planı” yürürlüğü girmiştir. Planın öncelikli ideal hedefi gölde su kirliliğinin azaltılmasıdır. Diğer taraftan planda yer alan 49 faaliyet alanının 20 tanesi tarımsal çevreden gelen kirliliğin azaltılması için uygulanacak modern tarım ve modern sulama ile ilgili faaliyetlerdir. Bugün dünyada en çok da  ABD. ve AB. Ülkelerinde, pestititlerin doğaya verdiği zararlarla ilgili  araştırmalar  yapılmaktadır.

            Eğirdir Gölünde 7 adet pompa istasyonu ve bir adet regülatörden sulama amaçlı su çekilmektedir. Pompaların çalışma sezonu haziran-ekim ayları arasındadır. Bu dönem ise Eğirdir Gölündeki balık türlerinin larva gelişme dönemidir. Pompaların çalışması ile birlikte kütleler halinde çekilen balık larva ve yavruları stoklar üzerindeki doğan montoriteyi artırmaktadır.

            Gölün ekolojik dengesi bakımından minumum olması gereken kod  917,5 m. dir. Göl su bütçesi kurak dönemlerde açık verebildiği gibi, süper yağışlı dönemlere taşkın koduna ulaşılabilmektedir.  Gölde özellikle balıkların üreme  döneminde kaçak avcılık yapılmaktadır. Özellikle sazan üreme döneminde, balıkların üreme bölgelerinde yapılan kaçak avcılık göle büyük oranda zarar vermektedir. Bunun önüne geçilmezse yapılacak çalışmalardan başarı beklenmemelidir.

            Üreme boyuna ve yaşına gelmemiş su ürünleri uygun olmayan av araç ve gereçleriyle avlanmamaktadır. Mevcut su ürünleri stoğuna göre avcı ve tekne sayısı fazladır. Kerevit avcılığında tüccarın isteğine bağlı olarak erkek dişi ayrımı yapılmaktadır. Özellikle dişi kerevit satın alınmakta ve böylece eşey oranı bozularak ekolojik denge tahrip edilmektedir.

 ÇÖZÜM YOLLARI

            Pestititlerin sucul organizmalar üzerine olumsuz etkileri bilinmektedir. Eğirdir Gölünde tarımsal çevreden gelen kirliliğin balıkların birincil gıdası olan plantonik organizmalar ile balık yumurta ve larvaları üzerine etkileri mutlaka araştırılmalıdır.

            Özellikle kurak dönemlerde gölden alınacak su  miktarı hesaplanmalı, ekolojik dengenin korunması için gerekli olan  917,5 m. kod’un altına düşülmemelidir.

            Gümüş balığının sudak yumurtaları ile aşırı şekilde plankton tükettiği iddia edilmektedir. Özellikle sudak üreme döneminde yapılacak bir mide analiz  çalışması ile konu açıklığa kavuşturulmalıdır.

            Eğirdir Gölü ve civarında yapılacak özellikle elma tarımı ile ilgili olarak Eğirdir Gölü Yönetim Planında yer alan modern tarım ve modern sulama sistemleri (damla sulama)  ile ilgili tüm faaliyetler eksiksiz uygulanmalıdır.  Toprak analizine göre gübre, tarım teşkilatının önerilerine göre de zirai mücadele ilacı uygulaması yapılmalıdır.

            Göle her yıl düzenli olarak uygun büyüklükte sazan balığı ve kerevit stok takviyesi yapılmalıdır. Gölün restorasyonu için yapılacak bu çalışmada gölün kendi türleri kullanılmalıdır. Bunu için Eğirdir Gölü kenarında uygun olan bir yerde çok maksatlı bir kuluçkahane yapımı gerçekleştirilmelidir.   

Avlanan tüm su ürünleri kayıt altına alınmalıdır. Bunun için karaya çıkış noktaları süratle hayata geçirilmeli ve teknelerin sadece buradan çıkış yapmaları sağlanmalıdır.